Ente los díes 27 y 30 de marzu celebróse na Universidá d'Uviéu un seminariu sobre les relaciones ente la llingua, la clas y la sociedá nel que participaron importantes estudiosos del Estáu español. Esti seminariu interdisciplinar, el primeru que se fai d'estes característiques n'España, foi notable pola calidá d'idees.

Uviéu, Rafael R. Valdés

	Xulio Viejo y Pablo San Martín, ponentes nel seminariu «LLingua y clas». Foto: Costa.

Del 27 al 30 de marzu desenrrollóse'l Seminariu «Llingua, clase y sociedá» na Universidá d'Uviéu. El so aquél nun yera otru qu'analizar la dimensión social d'ún de los elementos que caractericen al ser humanu: el llinguaxe. Con esi envís, y dende un planteamientu y funcionamientu interdisciplinares, xuntáronse n'Uviéu filólogos y historiadores pa discutir alredor d'esta cuestión. ¿Tábemos treslladando esmoliciones del presente al pasáu, díbemos falar d'ausencies, o trataríemos dalgo importante enforma?

El día 27 de marzu empecipiaba'l Semianriu con dos meses redondes d'actualidá dafechu. La priemra d'elles, «Sindicalismu y enseñu del asturianu», más allá de que los sindicalistes punxeran en conocencia del auditoiu'l so anecdotariu personal o la precaridña de la especialidá y del profesoráu de Llingua Asturiana, valió pa constatar l'ausencia de discursu nesos mesmos representantes sindicales; y la segunda, entitulada «izquierda y derechos llinguísticos», onde s'axuntaben Manuel Fernández de la Cera y Unaciu Llope, amosó que nin los asturianistes del PSOE son a reconocer los derechos de los asturianofalantes en cuantes qu0individuos. Si de la boce de Fernández de La Cera nun se sintió la palabra «derechu«, Inaciu Llope indicaba que dende la esquierda históricamente foron reconociéndose tou tipo de derechos, y si los derechos llingüísticos nun yeren reconocíos equí yera por mor de los «pecaos orixinales« de la izquierda española n'Asturies, casu de la renuncia al empléu de lo identitario para facer entidá o de la falta d'un discursu global tocántenes a Asturies. Sicasí, l'auditoriu tuvo d'alcuerdu col presidente del Conseyu de Comunidades Asturianes de la que dixo que'«una persona ensin conciencia de las sos raíces suel ser un mercenariu».

Al otru día, el profesor Xulio Viejo facía una puesta al día del discursu llingüísticu dende un puntu de vista que podríemos denomar bioloxicista, planteando que'l lliguaxe humanu ye funcionalmente neutru y más una facultá instintiva qu'una convención cultural, cuestionando de la mesma'l papel de le llingües como una forma de ver el mundu y conseñando que'l modelu lligüísticu referencial suel ser el d'un determináu grupu social, «un constructu puramente simbólicu». tres d'elli, Noemí González dende un planu más descriptivu qu'analíticu, percorrió les relaciones ente llingua y clas, la historiografía sociollingüística de recién y los entamos de la sociollingüística marxista, parqndo sobremanera en textos de clásicos marxistes.

Na tarde del 28 primero tocóy la vez a Francisco Erice, que se centró nes contribuciones marxistes a la llingüística, que pa elli foron «escasamente relevantes«anque delles de les sos idees puedan incorporase a los debates d'anguaño. Conseñó la falta d'uniformidá y de reflexón concreta al respective, siendo'l respetu a les lligües autóctones mesmo que la diferenciación de funciones de los estremaos idiomes los elementos más compartíos ente les distintes tendencies. N'acabando'l profesor de la Universidá d'Uviéu, Faustino Zapico explicó'l procesu de constitución del estáu-nación español y les alternatives que se producen, que vinientes dende'l carlismu y el republicanismu federal, nun cuestionen la constitución d'esi estáu en sigo mesmu sinón el modelu defendíu pol lliberalismu doctrinariu español.

La mañana del 29 siguió dedicada a Asturies, y tres de la mio ponencia «Ente'l murciélago y l'esperteyu. Ente la ideolaxía y la mentalidá llingüístiques del movimientu obreru n'Asturies dentesieglos», Pablo San Martín analizó les concepciones lligüístiques del rexionalismu del primer terciu del sieglu XX, qu'aneciando n'idees yá expuestes n'anteriores trabayos de so (coles que nun toi d'alcuerdu) venceyó casiqué n'exclusiva con un movimientu conservador enforma.

Pela tarde, Benito García fixo un repás a la representación de los obreros na lliteratura burguesa y fascista, analizando la obra lliteraria dende una doble relación cola historia y cola ideoloxía de la historia. ASina les coses, na lliteratura castellana fecha n'Asturies demientres la restauración la clas obrera espéyase como «intemperante« y los chigres como «lugares de depravación y violencia», mentes que na lliteratura fascista, ferramienta p'afitar les estratexes de control y represión social de les fuerces y rexímenes fascistes, presentóse dende una visión maníquea al comunismu como'l culpable de tolos males del país. tres d'elli, la profesora de la Universidá de Santiago Carme Hermida fixo una caracterización sociollingüística de la Galicia del sieglu XIX mesmo que del ideariu del Rexurdimiento; no tocante al primer puntu, calificóla como una situación de minorización onde funcionen prexuicios llingüísticos, ideolóxicos y sociolóxicos, y no que fai al segundu, los oxetivos del Rexurdimiento sedríen facer del gallegu como idioma lliterariu y que la población alquiera concencia llingúística, siendo'l puntu d'inflexón el descubrimientu de la lliteratura gallega medieval. Sía como quier, más discutible ye la so idea de que la ideoloxía romántica nun ye dalgo fundamentalmente nesti movimientu.

Na mañana del 30 participaron Víctor Santidrián (Fundación 10 de Marzo) y Antonio Rivera (Universidá d'euskadi). El primeru introducióse nes postures lligüístiques del movimientu obreru en galicia (nes del Partíu Comunista sobremanera), qu'elli calificó de «defensa estatutaria« del gallegu nel marcu de la reconocencia de Galicia como nación o nacionalidá. Santidrián fixo un siguimientu dende los años 20 hasta'l 1978, onde'l gallegu pasó de ser un llingua malapenes empleada na prensa comunista a ser l'idioma vehicular, conseñando la importancia d'individualidades como Satiago Álvarez o Xesús Alonso Montero nos debates qu'esistieron al respective. El segundu, que llendó la so ponencia al primer socialismu vascu, introdució les variables del moedlu d'industrialización, del tipu d'inmigración y de los discursos identitarios. Pa Rivera la clave taría pa lo que fai a la imaxe del euskera como llingua reaccioanria, na existencia d'un discursu hexemónicu sobre la identidá vasca que va a ser retrucáu y cuestuonáu por partíu Socialista, en cuantes qu'entendíen que nun tenía otru sentíu que desplazar socialmente a los obreros y subordinalos no político y no económico. otres claves pa que l'euskera nun fuera nel mayor de los casos otro qu'una llingua empleada de xeitu instrumental pol socialismu vizcaín, ye la competencia (noción que yo tamién empleo pal casu asturianu) con otros sectores políticos (casu del nacionalismu aranista) y l'asumir el castellán como un idioma superior y «de cultura».